Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Podstawowe informacje i nurty badawcze

Zakład prowadzi badania nad epoką brązu i wczesną epoką żelaza w Europie. Działalność pracowników koncentruje się wokół następujących problemów badawczych:

 

Tematy badań realizowane aktualnie:

Studia nad osadnictwem i strukturami osadniczymi w Karpatach - Wieloletnie badania inwentaryzacyjne w Karpatach polskich i na ich obrzeżu oraz studia. - Badania struktur osadniczych z terenów międzyrzecza Dunajca i Wisłoki (M. Mazur). - Wieloletnie studia nad dynamiką zmian osadniczych w wybranych regionach doliny Dunajca w epoce brązu i we wczesnej epoce żelaza (M. Korczyńska, M.S. Przybyła, J. Markiewicz).

Studia nad osadnictwem i dynamiką zmian kulturowych na północnym przedpolu Bramy Morawskiej - Wieloletnie prace poszukiwawcze i inwentaryzacyjne oraz wykopaliskowe na terenach Wyżyny Głubczyckiej (m.in. mikroregiony Kietrza, Łubowic, Kornic, Jędrychowic). - Studia nad ufortyfikowaną osadą z wczesnej epoki brązu w Jędrychowicach (J. Jędrysik).

Struktury osadnicze z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w zachodniej Małopolsce - Poszukiwania, inwentaryzacja i prace wykopaliskowe na wielu stanowiskach i w ich mikroregionach, np.: Witów (A. Gawlik, P. Godlewski), Grodowice (P. Godlewski), Podłęże, Modlnica i Brzezie (K. Dzięgielewski).

Skarby brązowe w strukturze zachowań kulturowych społeczności epoki brązu i wczesnej epoki żelaza - Problematyka wieloaspektowej interpretacji skarbów z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (W. Blajer). - Opracowanie i publikacja depozytów brązowych i brązowo-żelaznych.

Badania osiedli obronnych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Południowej Polsce - Wieloletnie badania wykopaliskowe na grodzisku w Łubowicach koło Raciborza nad Odrą (J. Chochorowski) i w Witowie koło Koszyc nad Wisłą (A. Gawlik, P. Godlewski). - Badania na wczesnobrązowym oraz późnobrązowym i wczesnożelaznym osiedlu obronnym w Maszkowicach koło Łącka nad Dunajcem (M.S. Przybyła).

Powiązania kulturowe w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza pomiędzy terenami dorzeczy Odry i Wisły a Kotliną Karpacką - Studia nad mechanizmami dialogu kulturowego w epoce brązu w tej strefie. - Kontakty kulturowe w zachodniej Małopolsce we wczesnej epoce żelaza (K. Dzięgielewski). - Badania nad powiązaniami i genezą najstarszej kamiennej architektury obronnej w Europie Środkowej (M.S. Przybyła, J. Jędrysik).

Koczownicy wschodnioeuropejscy (Kimmerowie, Scytowie) i ich presja na społeczności osiadłe w Europie Środkowej - Studia nad zmianą kulturową w Kotlinie Karpackiej na przełomie epoki brązu i wczesnej epoki żelaza (tzw. horyzont kimmeryjski) oraz we wczesnej epoce żelaza (ugrupowania quasi scytyjskie) (J. Chochorowski). - Oddziaływania scytyjskie na wschodnich i północno-wschodnich obrzeżach łuku Karpat (A. Gawlik).

Koczownicy Wielkiego Stepu – dzieje i kultura - Wieloletnie badania wykopaliskowe na Ukrainie (Ryżanówka, Mielniki), oraz opracowania wyników tych badań. - Studia nad kluczowymi zagadnieniami dziejów i kultury wczesnohistorycznych koczowników (Kimmerów i Scytów); chronologia i kierunki rozprzestrzeniania, symbolika pochówków elit scytyjskich; zanik ugrupowań scytyjskich w strefie lasostepu (J. Chochorowski). - Prace wykopaliskowe na stanowiskach z wczesnej epoki żelaza na Ałtaju (Ł. Oleszczak).

Procesy zmiany kulturowej w okresie wahnięcia subatlantyckiego - Symptomy zmian ekologicznych w początku subatlantyku; aktywizacja osadnictwa kultur kręgu circumbałtyckiego; geneza kultury pomorskiej (K. Dzięgielewski).

Studia nad gospodarką i budownictwem społeczności epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich - Gospodarka zwierzęca ludności kultury łużyckiej w Polsce Południowej (U. Gocman). - Budownictwo ludności kultury łużyckiej w Polsce południowej (A. Zyzman).

 

Tematy badań realizowane w poprzednich latach:

Chronologia i periodyzacja epoki brązu i wczesnej epoki żelaza - Studia nad periodyzacją skarbów wyrobów brązowych (W. Blajer). - Chronologia radiowęglowa zespołów grobowych i osadowych z epoki brązu (np. Kietrz, Łubowice, Kornice – J. Chochorowski).

Studia nad wczesną i starszą epoką brązu na ziemiach polskich - Wieloletnie badania wczesnobrązowego osiedla obronnego w Jędrychowicach koło Głubczyc. - Studia M. Gedla nad kulturą przedłużycką i W. Blajera nad kulturą trzciniecką.

Badania wielkich nekropoli kultur pól popielnicowych - Wieloletnie badania M. Gedla na cmentarzyskach kultury łużyckiej w Kietrzu, Bachórzu-Chodorówce i Zbrojewsku, a także w Lipniku (W. Blajer) i Brzeźnicy (J. Chochorowski), Modlnica (K. Dzięgielewski).

 Procesy protourbanizacyjne w Europie Środkowej u schyłku epoki brązu (A. Gawlik).

Studia nad genezą i rozprzestrzenianiem się kremacji w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej - Studia nad początkami ciałopalenia w Europie Środkowej (A. Gil-Drozd).

Wybrane publikacje z ostatnich lat:

  • A. Gawlik: Pochówki szkieletowe ze st. 1 z Witowa – interpretacja obrządku pogrzebowego (w:) W. Blajer (red.), Peregrinationes archaeologicae in Asia et Europa Joanni Chochorowski dedicatae, Kraków 2012, 341-348.
  • M. Gedl: Wczesnołużyckie cmentarzysko w Kietrzu (część IV), Prace Archeologiczne 65, Kraków 2012. 
    W. Blajer: Młodsza epoka brązu na ziemiach polskich w świetle badań nad skarbami, Kraków 2013.
    K. Dzięgielewski: Hrubieszów, stanowisko 104. Osada z wczesnej epoki żelaza na wschodniej Lubelszczyźnie (Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne – Miniatury 1), Pękowice-Hrubieszów 2013.
    J. Chochorowski: Scytowie a Europa Środkowa – historyczna interpretacja archeologicznej rzeczywistości, MSROA 35, 2014, 9-58.
    M. Gedl: Die Pfeilspitzen in Polen, Prähistorische Bronzefunde V/6, Mainz–Stuttgart 2014. 
    M.S. Przybyła: Teoria ewolucji w archeologicznych badaniach nad dawnymi społeczeństwami, Prace Archeologiczne 67, Kraków 2014.
    K. Dzięgielewski: Zespół osadniczy z późnej epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Modlnicy, (w:) K. Dzięgielewski, M. Dzięgielewska, A. Sztyber (red.), Modlnica, stan. 5. Od późnej epoki brązu po czasy średniowiecza (Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce), Kraków 2015, 9-196.
    J. Chochorowski: Między archeologią, antropologią i prehistorią – krakowskie środowisko naukowe  w początkach działania Akademii Umiejętności (1873-1893) wobec problemu pochodzenia człowieka i jego kultury, Historyka. Studia metodologiczne 43, 2016, 303-343.
    Ł. Oleszczak (współautor: A.P. Borodovskyi): The comprehensive investigation of the Kara-koby culture stone boxes from Chultukov Log-1 cemetery (Upper Altai), Eurasian Prehistory 13 (1–2), Harvard University-Jagiellonian University, 2016, 129–140.
    M.S. Przybyła: Middle Bronze Age social networks in the Carpathian Basin, Recherches Archéologiques NS 8, 2016, 47-84.
    Ł. Oleszczak (współautorzy: A.P. Borodovskyi, M. Krąpiec):  Radiocarbon dating of barrows of the Pazyryk, Karakoba, and Bystrianka cultures from the Manzherok region, Russia, Radiocarbon 59 (5), Cambridge 2017, 1263-1274.
    K. Dzięgielewski: Late Bronze and Early Iron Age communities in the northern part of the Polish Lowland (1000-500 BC), (w:) U. Bugaj (red.), The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the early Middle Ages. Volume 3: 2000-500 BC, Warszawa 2017, 295-340.
    J. Chochorowski (współautor: S. Skoryi): Bol’shoj ryzhanovskij kurgan, Kiev 2018.
    M. Mazur (współautorka: M. Korczyńska): Unterschiedlich und doch gleich? Eine komparative Studie zu spätbronze-/früheisenzeitlichen Webgewichten aus Kleinpolen, (w:) Benediková L., Horňák M. (red.): Sídla, artefčakty a čas... Zborník štúdií o dobe bronzovej a dobe halštatskej k 75. narodeninám Ladislava Veliačika, Nitra–Vrútky 2018, 171-198.
    M.S. Przybyła: Przeszłość, pamięć i dziwne ruiny. Archeologiczne odkrycia na Górze Zyndrama w Maszkowicach, Księgarnia Akademicka: Kraków 2018.
    J. Chochorowski: Na dalekikh okrainakh antichnogo mira: giperborejtsy tsentralnoj Evropy, Arkheologija i davna istorija Ukraini, vyp. 2 (31), 2019, 197-254.
    J. Chochorowski: „Foreign” markers in Černotín type hoards. A contribution to the discussion of the phenomenon of “culture shok” in Central Europe in the late Bronze Age, (w:)M.S. Przybyła, K. Dzięgielewski (red.), Chasing Bronze Age rainbows. Studies on hoards and related phenomena in prehistoric Europe in honour of Wojciech Blajer, Prace Archeologiczne 69, Kraków 2019, 67-132.
    J. Jędrysik, M.S. Przybyła, Bronze Age fortified settlement on Zyndram’s Hill at Maszkowice (Polish Carpathians), (w:) K.P. Fischl, T.L. Kienlin (red.), Beyond divides – The Otomani-Füzesabony phenomenon. Current approaches to settlement and burial in the north-eastern Carpathian Basin and Adjacent Areas, Universitätsforschungen zur prähistorischen Archäologie 345, Bonn 2019, 13-31.

Struktura organizacyjna
Samodzielny pracownik naukowy, profesor zwyczajny Prof. dr hab. Jan Chochorowski
Profesor Dr hab. Marcin Przybyła, Prof. UJ
Adiunkt Dr Anna Gawlik
Asystent Dr Łukasz Oleszczak
Asystent Mgr Karol Dzięgielewski
Asystent Mgr Michał Mazur
Informacje kontaktowe

Adres: Gołębia 11, 31-007 Kraków

Telefon: 12 663 12 80

Widok zawartości stron Widok zawartości stron